[احادیثى در فضیلت علماى شیعه‏]
۱- از پیامبر گرامى اسلام صلّى اللَّه علیه و آله روایت شده که فرمود: ما در تبلیغ دین خدا به زبان هفتاد پیامبر مجادله‏کننده‏ایم.
و امّا خبرهایى که در فضل دانشمندان آمده از شمار خارج است، ولى ما متذکّر قسمتى از آنها مى‏شویم.

۲- و از این موارد روایتى است که شیخ بزرگوار صدوق رحمه اللَّه به اسناد مذکور در متن از امام حسن عسکرى علیه السّلام از پدران گرامش از رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله آورده که فرموده:
«ناگوارتر از یتیمى فرد بى‏مادر و پدر، یتیمى آن کسى است که از امامش دور افتاده، و توان وصول به او را ندارد، و پاسخ مسائل مورد نیازش را نمى‏داند، پس بدانید که شیعه ما داناى به علوم ماست، و افرادى که- به دلیل عدم دیدار- از علم ما بى‏خبر مانده‏اند همچون یتیمى در کنف حمایت ایشانند. بدانید جایگاه کسى که هدایت و ارشاد نموده و دستورات و شرائع ما را تعلیم مى‏کند همراه ما در گروه انبیاء در اعلى علّیین خواهد بود.

۳- به سند مذکور در متن از أمیر المؤمنین علیه السّلام نقل است که فرموده: هر که پیرو و شیعه ما بوده و عالم به دستورات ما باشد، و پیروان ضعیف و ناتوان ما را از تاریکى جهل و نادانى به نور علم و دانشى که به او عطا نموده‏ایم خارج سازد، روز قیامت تاجى از نور بر سر دارد و تمامى اهل آن ساحت را روشن سازد، و نیز جامه‏اى دارد که تمام دنیا با ذرّه‏اى از رشته و نخ آن برابرى نمى‏کند. سپس نداکننده‏اى فریاد برآورد: اى بندگان خدا این فرد دانشمند، یکى از شاگردان علماى آل محمّد است!!.
و بدانید افرادى که در این سرا با توسّل به نور دانش او از حیرت جهل و نادانى برون رفته‏اند در آن سرا نیز به کمک نور او از تمام عرصه‏ها به بهشت‏هاى دور رهنمون شوند. پس به هر که در دنیا خیرى آموخته، و قفل جهل و نادانى از قلبش گشوده، یا شبهه‏اى را برایش روشن و آشکار ساخته، همه و همه را از آن عرصه‏ها خارج مى‏سازد.

۴- به سند مذکور در متن از امام حسن علیه السّلام نقل است که فرموده: فضیلت کسى که یتیمى از آل محمّد را- که از والیانش دور افتاده و گرفتار حیرت جهل شده- کفالت و سرپرستى کرده و از تاریکى جهل بیرون سازد و مشتبهات او را برطرف نماید، همچون فضیلت خورشید بر «سها»- کم‏سوترین ستاره- است.

۵- به سند مذکور در متن از امام حسین علیه السّلام نقل است که فرموده: هر کس کفالت یتیمى از ما- که رنج غیبت، ارتباطش را از ما بریده- را بر عهده گیرد و با علوم ما او را همراهى و کمک کند تا ارشاد و هدایت شود، خداوند عزّ و جلّ به او فرماید: «اى بنده کریم من! که به برادرت یارى نمودى، من به کرم از تو سزاوارترم، اى فرشتگانم براى او در بهشتها به تعداد هر حرفى که تعلیم داده هزار هزار قصر قرار دهید. و در خور آن قصرها نیز از سایر نعمتها بدان بیافزاید.

۶- به سند مذکور در متن از امام باقر علیه السّلام نقل است که فرموده: عالم همچون شمع- بدستى است که به مردم روشنى مى‏بخشد. و مشمول دعاى خیرشان گردد. فرد عالم داراى شمع علم و حکمتى است که تاریکى جهل و حیرت را نابود مى‏سازد، پس هر که بکمک آن روشنى، از جهل رهیده و از اسارت آن خلاصى یابد، به حساب فرد عالم از آزادشدگان آتش است، و خداوند به تلافى آن به تعداد هر تار موى کسى که آزاد نموده، بیشتر و بهتر از صدقه صد هزار قنطار کسى که در غیر راه خدا خرج نموده به او دهد، بلکه این صدقه براى صاحبش موجب وبال و گرفتارى است، ولى خداوند به او چیزى عطا فرماید که از پاداش صد هزار رکعت نماز در مقابل کعبه برتر و بهتر باشد.

۷- به سند مذکور در متن از امام صادق علیه السّلام نقل است که فرموده: علماى شیعه ما همچون مرزداران، مانع یورش شیاطین به شیعیان ناتوان شده، و جلوى غلبه ناصبان شیطان صفت را مى‏گیرند. پس بدانید هر که این گونه در مقام دفاع از شیعیان ما برآید فضیلتش از جهادکننده با روم و ترک و خزر، هزاران بار بیشتر است، زیرا آن از کیش پیروان ما دفاع مى‏کند و این از جسم آنان.

۸- و به اسنادى که گذشت از امام کاظم علیه السّلام نقل است که فرموده: فقیهى که در پى نجات یتیمى از ایتام ما- که نه ما را دیده و نه به ما دسترسى دارد- برآید، و او را در حدّ نیازش آموزش دهد، [تحمّل این یک فقیه‏] بر ابلیس سخت‏تر از هزار عابد است. زیرا فرد عابد فقط براى نجات خودش تلاش مى‏کند، ولى فقیه علاوه بر خود به فکر تمام بندگان خدا مى‏باشد، تا آنان را از دست ابلیس و یارانش نجات دهد، به همین خاطر [مقام او] نزد خداوند از هزار هزار زن و مرد عابد برتر است.

۹- و به اسنادى که گذشت از امام رضا علیه السّلام نقل است که فرموده: روز قیامت به عابد گویند: «آفرین! چه آدم خوبى! خودت را نجات دادى و هیچ کارى به دیگران نداشتى.
پس داخل بهشت شو. آگاه باشید که فقیه کسى است که خیرش را به همه‏ مردم مى‏رساند، و از دست دشمنانشان مى‏رهاند. و براى آنان نعمتهاى بهشت خدایى را تمام و کمال دریافت مى‏کند، و رضوان الهى را برایشان بدست مى‏آورد. و به فقیه گفته شود:
اى سرپرست ایتام آل محمّد، دوستدار ضعفاى شیعه و موالى آنان، بایست تا شفاعتت را مشمول هر که از تو تحصیل کرده و دانشى آموخته، نمایى، پس مى‏ایستد و گروه گروه؛ تا ده گروه صد هزار نفرى را وارد بهشت مى‏کند، و ایشان همان افراد علم آموخته و شاگرد او تا روز قیامتند، حال تفاوت میان دو جایگاه [عابد و فقیه‏] را بنگرید!.

۱۰- و به اسنادى که گذشت از امام جواد علیه السّلام نقل است که فرموده: بدرستى هر که سرپرستى یتیمان آل محمّد- همانها که از امامشان دور افتاده و در حیرت جهل غوطه‏ور و در دستان دشمنان ناصبى ما اسیرند- را بر عهده گیرد و ایشان را نجات داده و از سرگردانى برهاند، و شیاطین را با دفع وسوسه‏هایشان مغلوب سازد، و بر ناصبیان [دشمنان اهل بیت علیهم السّلام‏] توسّط حجّتهاى پروردگار و دلائل امامانشان چیره شود، مقام و منزلتش نزد خداوند به بهترین وجهى بر شخص عابد برترى و فضیلت یابد، فضیلتى بمراتب بالاتر از فضل آسمان بر زمین و عرش و کرسى و پرده‏هاى آسمان، و برترى این جماعت بر گروه عابدان همچون فضیلتى است که ماه شب بدر بر کم‏سوترین ستاره آسمان دارد.

۱۱- و به اسنادى که گذشت از امام هادى علیه السّلام نقل است که فرمود: اگر در پس غیبت امام قائم علیه السّلام علمائى نبودند که داعى بسوى او بوده و اشاره به او کنند، و با براهین الهى از او دفاع نمایند، و بندگان مستضعف خدا را از دام ابلیس و اعوانش برهانند، و از بند نواصب (دشمنان اهل بیت) رهایى بخشند، همه مردم از دین خدا دست کشیده و مرتدّ مى‏شدند. لکن علماء کسانى هستند که زمام قلوب شیعیان ضعیف ما را در دست داشته و مهار مى‏کنند، همچون ناخداى کشتى که سکّان آن را در دست دارد. این گروه همان شخصیتهاى برتر و افضل در نزد خداوند با عزّت و جلال می‏باشند.

۱۲- و به اسنادى که گذشت از امام حسن عسکرى علیه السّلام نقل است که فرموده: روز قیامت علماى شیعه ما عهده‏دار محبّین و اهل ولایت ناتوان ما مى‏باشند، و در حالى پا در آن ساحت گذارند که نور از تاج سرشان مى‏تابد، و بر سر هر کدام تاجى زیباست، و این انوار در تمام عرصه و سراى قیامت تا مسیر سیصد هزار سال پخش مى‏شود، و پرتو نور آن تاجها، تمام صحنه قیامت را در بر مى‏گیرد. و در آنجا تمام یتیمانى که کفالتشان را بر عهده داشته، و از تاریکى جهل رهایش ساخته، و از حیرت گمراهى خارجشان کرده، با پرتوى از آن نور مرتبط شده، و چنگ انداخته و بالا روند تا روبروى بالاى بهشت رسند، آن وقت هر کدامشان را در منازل از پیش تعیین شده در کنار اساتید و معلّمینشان‏ فرو آورده، و به خدمت امامانى که بسوى آنان مى‏خواندند حاضر نمایند. و پرتو نور این تاجها، دشمنان اهل بیت را کور و کر و لال نموده و به سوى آتش سوق دهد.

۱۳- و به اسنادى که گذشت از امام عسکرى علیه السّلام نقل است که فرموده: جمعى از دوستداران آل محمّد علیهم السّلام [از نظر علمى‏] مسکین و فقیرند، همان گروهى که در برابر دشمنان ما ناتوان بوده، و مورد اعتراض و ملامت و طعن مخالفان واقع مى‏شوند، بنا بر این یارى و مساعدت نمودن به این فقرا افضل و برتر از کمک کردن به فقراى معمولى بى‏مال و ثروت است. و هر که از این جماعت دستگیرى نموده، و با سلاح علم و برهان در برابر دشمن نیرو بخشد، و فقر و عجز آنان را برطرف نموده و بر دشمن چیره گرداند، خداوند متعال نیز آنان را پیوسته در مقابل دشمنان- از شیاطین انس و جن- پیروز نموده، و عجز و ناتوانى را بر مخالفینشان مستولى فرماید.

۱۴- و به اسنادى که گذشت از امام عسکرى علیه السّلام نقل است که أمیر المؤمنین علیه السّلام فرموده: هر کس بنده عاجز از علم و معرفتى را تقویت نموده و در برابر دشمن تجهیز و غالب نماید، خداوند نیز به وقت بازپرسى در قبر، این کلمات را به او تلقین‏
فرماید: اللَّه پروردگار من، و محمّد پیغمبر او، و على بن أبى طالب جانشین پیغمبر است، و کعبه، قبله من، و قرآن مایه سعادت و خوشبختى من است، و اهل ایمان برادران من هستند.
آنگاه از جانب خداوند خطاب مى‏رسد که: سخن حقّ را اظهار کردى و اعتقاد صحیحت را بیان نمودى، پس مقام و منازل رفیع بهشت را برایت واجب نمودم. در این حال قبر او تبدیل به یکى از باغهاى خوش منظره بهشت مى‏گردد.

۱۵- و به اسنادى که گذشت از امام عسکرى علیه السّلام نقل است که فرموده: روزى دو زن که با هم در مسأله‏اى مذهبى اختلاف داشتند بخدمت حضرت فاطمه علیها السّلام رسیده و نظرشان را اظهار نمودند، آنگاه آن حضرت علیها السّلام دلیل و برهان خود را مطابق عقیده آنکه اعتقادش صحیح و ادّعایش درست بود اقامه نمود، و پس از مشاهده سرور و خوشحالى زن مؤمنه بدو فرمود: خوشحالى فرشتگان به سبب ظهور و غلبه حقّ، بیش از شادى تو بوده، و حزن و اندوه شیطان و یارانش بیش از حزن و اندوه آن زنى است که در عقیده باطل خود مغلوب شده، و پروردگار به فرشتگان دستور مى‏دهد به جهت این عمل براى فاطمه هزار هزار برابر آنچه تهیّه دیده بودم مهیّا کنند. و این قانونى است همیشگى براى هر که موجبات پیروزى و غلبه بنده‏ام را [بر معاند و ناصب‏] فراهم کند.

۱۶- و به اسنادى که گذشت از امام عسکرى علیه السّلام نقل است: امام حسن مجتبى علیه السّلام به کسى که هدیّه‏اى برایش آورده بود فرمود: آیا مایلى در مقابل آن، بیست برابرش بتو بدهم، یا مطالبى به تو بیاموزم که بر فلان فرد ناصبى چیره شده و گروهى از مردم گمراه و ساده‏لوح را از تبلیغات شوم او نجات دهى؟ و اگر حسن انتخاب داشته و آن را که بهتر است برگزینى برایت هر دو را جمع مى‏کنم. و گر نه در تشخیص بهتر خطا کنى، و در هر حال در انتخاب یکى از آن دو مخیّر خواهى بود. آن مرد گفت: آیا اجر و ثواب من در غلبه بر دشمن حقّ، و نجات مردم از شرّ تبلیغات و سخنانش به اندازه ارزش بیست هزار درهم است؟ حضرت فرمود: نه، بلکه ارزش آن عمل برابر با هزار هزار قیمت همه دنیا است. گفت: پس چطور امر بى‏ارزش و پست‏تر را برگزینم، بلکه آن دیگر را انتخاب مى‏کنم. امام علیه السّلام فرمود: در اختیارى که داشتى بهترین را برگزیدى. پس آن مطالب را به او آموخته و بیست هزار درهم نیز بدو عطا فرمود. بارى آن مرد، پس از بازگشت به شهر خویش با آن فرد ناصبى مباحثه و جدال نموده و او را ساکت و مجاب کرد. خبر این پیروزى به امام علیه السّلام رسیده و در ملاقات بعدى به او فرمود: هیچ کس مانند تو در عمل و کسب سود نبرد، کارى کردى که موجب محبّت خدا، و پیامبر، و جانشینان اطهار او، و فرشتگان مقرّب، و برادران مؤمن به تو شد، و بهره‏اى که تو بردى به اندازه تمام اهل ایمان و کفر، و بیش از مقدار هزار برابر دنیا بود. پس این نعمت بزرگ بر تو گوارا و خوش باد!

 

۱۷- و به اسنادى که گذشت از امام عسکرى علیه السّلام نقل است که: حضرت صادق علیه السّلام فرموده: هر که تمام کوشش و تلاشش این باشد که شرّ مخالفین ما را از سر دوستان ناتوان ما کوتاه کند و ما را در شکست و کشف نقائص و نقاط ضعفشان یارى و حمایت نموده، و مقام پیامبر خدا و اهل بیت پاکش را تجلیل و تعظیم نماید، خداوند نیز به فرشتگان بهشت فرمان دهد که در ساختن قصرها و عمارات ویژه او همّت گماشته، و به عدد هر سخنى که با دشمنان خدا احتجاج مى‏کند، جمعى از فرشتگان مقتدر و توانا در بناى قصرهاى او کار و فعالیّت کنند، و آنقدر براى او عمارت و قصر مهیّا شود که مقدار آن را جز خداوند متعال نمى‏داند!.

۱۸- و به اسنادى که گذشت از امام عسکرى علیه السّلام نقل است که حضرت رضا علیه السّلام فرموده: بهترین توشه‏اى که شخص دانشمند دوستدار ما براى روز فقر و نیاز و ذلّت خود ذخیره مى‏کند، حمایت علمى از دوستان ناتوان ما، و نجات ایشان از چنگال دشمنان خدا و رسول او است. [در این صورت‏] وقتى از قبر برخیزد صفوف فرشتگانى را مشاهده کند
که از محلّ قبر تا جایگاهش در بهشت برین صف کشیده‏اند، و او را با بالهاى خود بلند نموده و به عمارت مخصوصش در بهشت حمل کرده و به او مى‏گویند: آفرین بر تو! خوش باد تو را، اى کسى که دشمنان خوبان را مقهور ساخته و از ائمّه اطهار خود حمایت و طرفدارى مى‏نمودى!.

۱۹- و به اسناد گذشته نقل است: روزى گروهى از محبّین آل محمّد صلّى اللَّه علیه و آله نزد امام حسن عسکرى حاضر شده و گفتند: اى زاده رسول خدا، در همسایگى ما فردى از دشمنان اهل بیت زندگى مى‏کند که پیوسته موجب آزار ما شده و در تفضیل خلفاى ثلاثه بر أمیر المؤمنین علیه السّلام دلائلى ذکر مى‏کند که ما در پاسخ آنها مى‏مانیم.
امام علیه السّلام فرمود: فردى را به سوى شما مى‏فرستم تا او را مجاب کرده و دلائلش را باطل نماید. سپس یکى از شاگردانش را مأمور ساخت تا در مجلس بحث آنان با فرد مزبور حاضر شده و به گفتارشان گوش دهد، و هنگامى که از او تقاضاى سخن نمودند تا حدّ امکان در بطلان سخن و پوچى اعتقاد آن فرد کوشیده و کاملا مجابش کند.
او نیز از جاى برخاسته و بهمراه آنان در مجلس بحثشان حاضر گشته و بهمان شیوه امام علیه السّلام وارد بحث شده و او را بسختى شکست داده و مجاب نمود.
از این پیروزى اصحاب و دوستان اهل بیت بقدرى خوشحال شدند که جز خدا نداند، و به همان اندازه مخالفین و معاندین محزون و شکسته گشتند. و وقتى نزد امام بازگشتند فرمود: اهل آسمان به جهت شکست و مغلوب شدن آن دشمن خدا بیش از شما مسرور شدند، و ابلیس و یاران مستکبرش چندین برابر مخالفین، محزون و مغموم گشتند، و فرشتگان آسمانها و عرش و کرسى براى این شخص غالب طلب رحمت و مغفرت نموده، و براى آن دشمن مخالف لعن و نفرین کردند، و خداوند همه را مستجاب فرمود.

برگرفته از کتاب : احتجاج-ترجمه جعفرى ،ج‏۱