چرا امام حسین(ع) در روز ترویه(هشتم ذی الحجه) مکه را ترک کردند؟توضیح دهید.

یکی از پرسش های مهم دربارة قیام امام حسین(ع) این است که چرا روز هشتم ذی الحجه از مکه عازم عراق شد و حج خویش را ناتمام گذاشت؟
به طور قطع نمی توان گفت که علت اصلی حرکت امام حسین(ع) به سوی کربلا چیست. به نظر می رسد حرکت امام در یوم ترویه مبتنی بر عوامل زیر باشد:
1- حفظ حرمت مکه:
انتخاب مکه از سوی امام در هنگام حرکت از مدینه،‌ به خاطر آن بود که مکه حرم امن الهی بوده و دشمن به امام اهانت نکند؛ چنانکه حاکم مکه (عمر و بن سعید) از امام پرسید که چه چیز سبب شد که مکه آیی؟فرمود:پناهنده به خدا و خانة خدا شوم:”عائذاً باللّه و بهذالبیت”.[1]
زمانی که عمر و بن سعید با جمعی به قصد کشتن حضرت وارد مکه شد، حضرت برای حفظ قداست مکه از آن جا خارج شد که قتل امام حسین(ع) موجب هتک حرمت خانه نشود. حضرت فرمود:”اگر یک وجب هم بیرون از مکه کشته شوم، برایم محبوب تر است”.[2]
2- تبلیغات:
تبلیغات در قیام امام حسین(ع) از اهمیت ویژه ای برخوردار است. امام از آغاز قیام، مردم را از اهداف خویش آگاه نمود، از این رو حضرت در یک فراخوان عمومی، همگان را به قیام علیه یزید فراخواند[3] و با تدوین وصیت نامه سیاسی و الهی[4] و با نوشتن نامه به مردم بصره[5] و کوفه[6] به رشد فرهنگی پرداخت. همچنین امام با بردن اهل بیت خود به کربلا جنبة تبلیغات قیام خویش را افزایش داد، زیرا اهل بیت(ع) به عنوان کاروان تبلیغی مؤثرترین نقش را در صیانت و حفظ انقلاب و تحریف زدایی داشتند.
حرکت امام حسین(ع) در هشتم ذی الحجه به سوی کربلا این پرسش را در اذهان و افکار عمومی به وجود آورد که چرا امام حسین(ع) حج خویش را ناتمام گذاشت؟مگر چه حادثه ای اتفاق افتاده؟امام با ناتمام گذاشتن حج اعلام نمود که اساس دین و سنت پیامبر در خطر بوده و تا زمانی که اساس دین در خطر است، باید به اصل دین و حفظ آن پرداخت که حفظ دین و حج واقعی نیاز به قیام دارد.
3- تکلیف گرایی:
برخی عقیده دارند که علت اصلی قیام امام حسین(ع) تکلیف گرایی است؛ یعنی خداوند از ابتدا بر امام وظیفه تعیین نمود که باید قیام کند، از برخی روایات همین مطلب استفاده می شود. امام حسین(ع) در جواب پرسش محمد حنفیه که چرا به طرف کربلا می روی؟فرمود:رسول خدا(ص) فرمود:”یا حسین اخرج فإنّ الله، قد شاء أن یراک قتیلاً”.[7]
شاید حرکت امام حسین(ع) در روز هشتم ذی الحجه به سوی کربلا، در راستای وظیفة قیام باشد.
[1] حیاه الامام الحسین، ج 2، ص 312.
[2] همان،‌ج 3، ص 46.
[3] وقعه الطف، ص 172؛ احقاق الحق، ج 11، ص 609.
[4] بحارالانوار، ج 44، ص 329؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج 4، ص 84.
[5] بحارالانوار، ج 44، ص 34؛ موسوعه کلمات الامام الحسین، ص 316.
[6] الکامل فی التاریخ، ج 2، ص 534؛ العوالم، ج 17، ص 183.
[7] اللهوفستی 27، بحارالانوار، ج 44، ص 364.